Srpska pravoslavna crkva i njeni vernici danas, 14. novembra, obeležavaju praznik Svetih Kozme i Damjana, poznatijih kao Sveti Vrači. Ovi svetitelji u hrišćanskoj tradiciji poštuju se kao zaštitnici lekara, iscelitelja i svih koji se bave lečenjem.
Prema crkvenom predanju, Kozma i Damjan bili su braća poreklom iz Male Azije, koja su lečila ljude i životinje, ne tražeći novac za svoje usluge. Zbog toga su poznati i kao besrebrenici, odnosno oni koji za svoj rad ne primaju materijalnu naknadu.
Zanimljivo je da je naziv Vrači u starijem slovenskom jeziku označavao lekare i ljude koji se bave lečenjem, dok se danas ova reč uglavnom povezuje sa drugačijim značenjem.
Poštovanje Svetih Vrača vekovima se širilo iz Vizantije na Balkan i u druge pravoslavne zemlje. Njihov kult ostavio je značajan trag i u srpskoj srednjovekovnoj umetnosti, a njihove predstave mogu se pronaći na freskama i ikonama, najčešće sa kutijama za lekove u rukama.
Posebno mesto u tradiciji poštovanja ovih svetitelja zauzima manastir Zočište kod Orahovca, poznat po čuvanju njihovih moštiju. Veza Svetih Vrača sa medicinom očuvana je i do danas, pa se ovaj praznik obeležava i među zdravstvenim radnicima. Lekarska komora Srbije proglasila je Svete Vrače svojom slavom 2007. godine.
U Srbiji je ovaj datum ujedno i krsna slava brojnih porodica, a praznik se obeležava 14. novembra, odnosno 1. novembra po julijanskom kalendaru.
