Četvrti i poslednji dan Nacionalnog festivala filma i televizije (NAFFIT) bio je posvećen istoriji, nasleđu i najznačajnijim autorima srpske kinematografije – predstavljanju nastavka kultnog serijala Radio-televizije Srbije „Vek srpskog filma“, uz veče posvećeno ovogodišnjem dobitniku Priznanja za životno delo, direktoru fotografije Radoslavu Vladiću.
„Svaki film zahteva svoju sliku i trudim se da svaki film koji snimam, ako mogu, snimim drugačije, jer fotografija mora da bude u funkciji samog dela. Ona ne mora uvek da bude lepa, može da bude i ružna, ali mora da bude funkcionalna baš za taj film. Zadatak snimatelja je da istraži koje vizuelne vrednosti može da upotrebi kako bi podržao ideju reditelja, od boje, linija i kompozicije, do dubine polja i pokreta kamere. To su nevidljiva sredstva koja utiču na psihologiju gledaoca i pomažu da film bude ono što treba da bude“, istakao je Vladić.
Njegov višedecenijski rad ostavio je snažan trag u srpskoj i jugoslovenskoj kinematografiji, ali i u oblasti filmskog obrazovanja, a veče posvećeno njegovom stvaralaštvu okupilo je saradnike, prijatelje i poštovaoce Vladićevog rada, uz razgovore o ostvarenjima, sećanjima i anegdotama sa snimanja, kao i prikazivanje inserata iz Vladićevih čuvenih ostvarenja.
„Rade nije čovek koji kameru koristi samo da registruje ono što se nalazi ispred nje, već čovek koji pravi slike. Biti sa Radetom na snimanju, biti sa njim na terenu i putovati sa njim jedno je od najlepših iskustava koje čovek može da ima“, rekao je Milutin Petrović reditelj i član Upravnog odbora NAFFIT-a.
Tokom karijere, koja traje od 1970. godine, Vladić je ostvario više od 1.500 kinematografskih i televizijskih dela različitih žanrova, među kojima je 50 dugometražnih igranih filmova. Neki od najistaknutijih radova jesu filmovi „Variola vera“, „Lepota poroka“, „Na putu za Katangu“, „Boj na Kosovu“, „Braća po materi“, „Vreme čuda“, „Tito i ja“, „Ubistvo s predumišljajem“ i „Turneja“.
„Likovnost Radoslava Vladića nadaleko je poznata. Njegov svaki kadar je komponovan tako da ga možete posmatrati kao samostalno umetničko delo, ali nikada nauštrb celine filma. On je uvek umeo da svoj veliki umetnički talenat podredi ideji reditelja, a upravo je ta sposobnost jedna od najvećih vrednosti njegovog stvaralaštva”, izjavio je profesor i filmski kritičar Božidar Zečević.
Kao jedan od najznačajnijih autora jugoslovenskog alternativnog, odnosno eksperimentalnog filma, Vladić je svojim radom ostavio trag i van granica nekadašnje Jugoslavije. Njegov film „Kuća“ („The House“) deo je arhiva Muzeja moderne umetnosti u Njujorku, u okviru programa „European Avant-Garde Cinema 1960–1980“.
„Rade je autor koji je uspevao da zarobi svoj izraz i u tuđim delima, i upravo ga to čini velikim. Prepoznaje se njegov rukopis i u veoma različitim autorskim poetikama, jer je umeo da svoj umetnički senzibilitet uklopi u izraz reditelja sa kojima je radio“, istakao je Petar Jakonić filmski i televizijski montažer, režiser i scenarista.
Osim toga, Vladić je član Evropske filmske akademije, a godinama unazad je svoje znanje i iskustvo prenosio mladim generacijama kao profesor filmske i televizijske kamere i estetike filmske slike.
Tokom poslednjeg dana zlatiborskog kinematografskog susreta premijerno je prikazana i prva epizoda druge sezone serijala „Vek srpskog filma“, koji je Obrazovno-naučni program RTS-a započeo pre dve decenije. Tokom prve sezone snimljeno je deset epizoda, koje su više puta emitovane na kanalima RTS-a i privukle veliku pažnju gledalaca i ljubitelja filma.
U međuvremenu, digitalizacija velikog dela Arhiva Jugoslovenske kinoteke, kao i pronalaženje i otkup novih filmskih zapisa, omogućili su istraživačima i autorima da dođu do materijala koji pružaju nove uvide u razvoj srpske kinematografije u prvim decenijama 20. veka.
Epizoda predstavljena publici NAFFIT-a posvećena je srpskoj kinematografiji uoči početka i tokom prvih meseci Prvog svetskog rata,a posebnu vrednost predstavljaju filmski zapisi koji svedoče o jednom od najtežih perioda srpske istorije, od kojih pojedini do sada nisu bili dostupni široj javnosti.
Nakon projekcije održan je i okrugli sto, na kome su o serijalu, istoriji srpskog filma i značaju očuvanja filmske baštine govorili kako Zečević, tako i Saša Radojević scenarista, filmski delatnik i doskorašnji urednik Kulturno-umetničkog programa RTS-a, i glavni i odgovorni urednik Kulturno-obrazovnog programa RTS-a Miloš Janković, ujedno i inicijator nastavka rada na serijalu.
Ovogodišnji NAFFIT je realizovan uz podršku Ministarstva kulture Republike Srbije, Filmskog centra Srbije, Kulturnog centra Zlatibor i opštine Čajetina, dok su projekcije filmova realizovane i u bisokopima i u Priboju i Novoj Varoši.
Tokom četiri dana, festival je bio mesto susreta filmskih autora, publike i različitih generacija koje dele istu posvećenost filmskoj umetnosti. Kroz projekcije, razgovore i programe posvećene autorima i delima koja su obeležila domaću kinematografiju, festival je otvorio prostor za nova čitanja filmske baštine, ali i za njeno povezivanje sa savremenim trenutkom. Upravo u tom spoju sećanja, stvaralaštva i novih pogleda na sliku u pokretu ogleda se i jedinstvenost NAFFIT-a, a negovanje tih vrednosti nastaviće se i u godinama koje dolaze.
